X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Bitwa Warszawska pokazała fenomen mobilizacji społeczeństwa

Ostatnia aktualizacja: 15.08.2021 06:00
 - Przydzielony do 2 Pułku Piechoty znalazłem w nim 500 starych żołnierzy i około 2 tysięcy ochotników – studentów, uczniaków, harcerzy siedemnasto-osiemnastoletnich, którzy po raz pierwszy trzymali w ręku karabin i strzelać ani bić się nie umieli– wspominał Józef Werobej, oficer Brygady Syberyjskiej. Ci zwykli ludzie obronili Polskę przed bolszewikami.
Pododdział Legii Obywatelskiej podczas składania raportu we Lwowie w 1920 roku.
Pododdział Legii Obywatelskiej podczas składania raportu we Lwowie w 1920 roku.Foto: Wojskowe Biuro Historyczne/Centralne Archiwum Wojskowe

W drugiej połowie 1920 roku wojna polsko-bolszewicka zaczęła przybierać katastrofalny obrót. Wojsko Polskie było zmuszone do cofania się przed naporem Armii Czerwonej, która na froncie walki z Polską dysponowała dwukrotną przewagą nad przeciwnikiem i zapleczem niewyczerpanych zasobów ludzkich sowieckiej Rosji.

W tej sytuacji w mobilizację społeczeństwa zaangażowały się wszystkie – poza komunistami – ugrupowania polityczne. Podjęto decyzję o spożytkowaniu entuzjazmu społecznego do walki z bolszewikami.

Rada Obrony Państwa wystosowała apel: "Obywatele Rzeczypospolitej! Ojczyzna w potrzebie! wzywającą wszystkich zdolnych do noszenia broni, by dobrowolnie zaciągali się w szeregi armii, stwierdzając, że za ojczyznę każdy w Polsce z własnej woli gotów złożyć krew i życie". Na ulicach miast zaczęły pojawiać się plakaty zachęcające do wstępowania w szeregi Armii Ochotniczej.


Bitwa Warszawska 1200.JPG
Bitwa Warszawska - posłuchaj wspomnień świadków

Najsłynniejszy z nich był wzorowany na francuskich, brytyjskich i amerykańskich afiszach z czasów I wojny światowej. Przedstawiał dowódcę formacji wskazującego palcem w stronę czytelnika z apelem „Wstąp do Armii Ochotniczej”. Tym dowódcą był Józef Haller. Obdarzony talentem oratorskim, głęboko religijny i otoczony nimbem dowódcy najlepiej uzbrojonej formacji w szeregach Wojska Polskiego cieszył się sympatią społeczeństwa, co predestynowało go do roli  Inspektora Armii Ochotniczej.

Cisza przed burzą

Druga fala zgłoszeń nastała, gdy bolszewicy zbliżyli się do Warszawy. Gdy Edgar Vincent D’Abernon, przewodniczący przybył w drugiej połowie lipca 1920 roku do Warszawy, zadziwiła go niefrasobliwość, z jaką mieszkańcy stolicy przyjmują konflikt z bolszewikami. Front był jeszcze daleko, a wojna toczyła się na Kresach od końca 1918 roku. Nie zdawano sobie jeszcze sprawy z zagrożenia.

Historia przyspieszyła na początku lipca, kiedy ruszyła wielka ofensywa Michaiła Tuchaczewskiego. Jeden po drugim padały kolejne punktu oporu, a Wojsko Polskie musiało wycofywać się na całej linii. Gdy na początku sierpnia padł Brześć i bolszewicy przekroczyli Bug – ostatnią naturalną przeszkodę na drodze do Warszawy, zagrożenie stało się realne.

Tysiące dzielnych żółtodziobów

Na apel Rady Obrony Państwa odpowiedziały tysiące. W pierwszych dwóch tygodniach Armia Ochotnicza liczyła już 35 tys. ludzi. Do końca września osiągnęła liczebność 105,7 tys. żołnierzy. Biorąc pod uwagę fakt, że pobór ograniczał się wówczas właściwie do zachodniej części byłej Kongresówki, mobilizacja była olbrzymia.

Do tego doliczyć trzeba harcerzy, którzy utworzyli bataliony strażnicze, obsadzając strategiczne obiekty daleko od frontu. W budowę umocnień pod Warszawą zaangażowali się stołeczni Żydzi, a obsadziły je bohaterki z Ochotniczej Legii Kobiet. Napływali  też ochotnicy z Polonii.


Budionny 1200.png
Bitwa Warszawska zaczęła się pod Beresteczkiem i Brodami

- Wyruszyliśmy na front nie całkowicie gotowi, bez taborów. Dopiero pod Brodami przydzielono nam cztery kuchnie polowe. Ale zdarzyły się i wyjątkowe rodzynki. Kompanię 12 około 270 ludzi składała się całkowicie z hallerczyków z frontu zachodniego. Oczekiwali oni na powrót do domów, do Ameryki. Ulegli jednak ogólnej atmosferze entuzjazmu obrony i zgłosili się w tej chwili krytycznej na ochotnika. Z przyjemnością patrzyłem na tą wyborową kompanię maszerującą z własnym sztandarem. W walkach nigdy nie zawiodła. Straty jej wynosiły ponad 100 ludzi – wspominał Józef Werobej.

Weteran Dywizji Syberyjskiej, który przez Władywostok przedostał się do Polski wyjaśniał, że taka współpraca doświadczonych i niedoświadczonych żołnierzy przynosiła pozytywne skutki.

- W innych kompaniach, starzy i młodzi, szybko się zespoili. Młodzi z nabożeństwem słuchali rozkazów Sybiraków, ci zez swej strony podciągali się jeszcze bardziej. Z politowaniem, ale i z wielką troską patrzyli oficerowie na nieporadnego nieraz młodego niewyćwiczonego żołnierza, którym za kilka już przecież dni, mieli przeciwstawić się nawale bolszewickiej.

Więcej archiwalnych nagrań na stronie www.bitwa1920.gov.pl.

src=" //static.prsa.pl/18c6af74-3478-4b75-bc41-37b63c3bea80.file"

 bm

 

 

 

Czytaj także

Ks. Ignacy Skorupka – bohater spod Ossowa

Ostatnia aktualizacja: 14.08.2020 05:55
100 lat temu,podczas udzielania żołnierzowi ostatniego namaszczenia, zginął ks. Ignacy Skorupka. Ta śmierć stała się jednym z symboli bitwy warszawskiej.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Różne mundury - ten sam cel. W Bitwie Warszawskiej walczyli Polacy z różnych stron świata

Ostatnia aktualizacja: 15.08.2021 05:50
Wojsko Polskie odradzało się z wielkim trudem i wielkim entuzjazmem. Podczas wojny z bolszewikami tworzyło barwną mozaikę ludzi, którzy pochodzili ze wszystkich stron świata, nosili różne mundury, ale mieli ten sam cel - obronę niepodległości ojczyzny. Wszyscy pełnili służbę pod znakiem orła białego lub biało-czerwonej kokardy narodowej.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Bitwa Warszawska. Bez pomocy z Węgier mogliśmy przegrać z bolszewikami

Ostatnia aktualizacja: 12.08.2021 05:50
101 lat temu do Skierniewic przybył liczący 55 wagonów pociąg znad Dunaju. 22 miliony pocisków znajdujące się w transporcie pomogły w pokonaniu Armii Czerwonej na przedpolach Warszawy. Milion spośród nich Węgrzy odstąpili Polakom bezpłatnie.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kolej była krwiobiegiem wojny polsko-bolszewickiej. Odegrała kluczową rolę w Bitwie Warszawskiej

Ostatnia aktualizacja: 12.08.2020 05:45
12 sierpnia, na polskie tory wjechał specjalny pociąg promujący setną rocznicę Bitwy Warszawskiej. Oprawa graficzna lokomotyw oparta jest na elementach portalu bitwa1920.gov.pl, przygotowanego przez Biuro Programu "Niepodległa" i Polskie Radio. Wydarzenie jest okazją do przypomnienia roli kolejnictwa w wojnie polsko-bolszewickiej.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Bitwa Warszawska. Tuchaczewski na szlaku Dybicza i Paskiewicza

Ostatnia aktualizacja: 13.08.2021 05:55
"Czerwony Bonaparte", jak nazywano późniejszego marszałka ZSRR, poszedł w ślady poprzedników, którzy tłumili polskie powstania narodowe. Jego podjęty 101 lat temu, 13 sierpnia 1920 roku, plan opanowania stolicy Polski łączył w sobie obie koncepcje carskich dowódców.  
rozwiń zwiń

Czytaj także

Ks. Ignacy Skorupka w Bitwie Warszawskiej. Świadek o śmierci kapelana

Ostatnia aktualizacja: 14.08.2021 06:00
- Szedł wyprostowany, a usta jego poruszały się lekko, prawdopodobnie szeptał modlitwę, prosząc Królową Polski o zwycięstwo - wspominał Mieczysław Słowikowski, dowódca batalionu 236 pułku piechoty Legii Akademickiej, w którym służył ks. Skorupka.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jan Kowalewski. Cichy bohater Bitwy Warszawskiej

Ostatnia aktualizacja: 14.08.2021 05:50
Samorodny talent kryptoanalityczny był autorem pierwszych polskich sukcesów w tym zakresie podczas wojny polsko-bolszewickiej. Jego nieprzeciętne umiejętności w dziedzinie dekryptażu objawiły się przypadkiem i odmieniły losy wojny. Praca, którą się zajmował była tak tajna, że opowiedział o niej dopiero 50 lat po zwycięstwie nad bolszewikami.
rozwiń zwiń