more_horiz

Polska narodowa czy federacyjna? Dylematy odzyskania niepodległości

Ostatnia aktualizacja: 11.11.2018 09:15
Ogłoszenie niepodległości Polski zbiegło się z narastającymi aspiracjami narodowymi i państwowymi Białorusinów, Litwinów i Ukraińców. Jak ten dzień sto lat temu przyjęły mniejszości zamieszkujące terytorium nowego państwa polskiego? W studiu Polskiego Radia 24 gość, dr Paweł Kowal z Instytutu Studiów Politycznych PAN.
Audio
Józef Piłsudski
Józef Piłsudski Foto: nac.gov.pl

Dr Paweł Kowal zaznaczył, że pod koniec XIX wieku przeważał pogląd, że Polska powinna się odrodzić jako państwo federacyjne, nawiązujące do I Rzeczpospolitej. – Przeciwko takiej koncepcji występowali już na początku XX wieku zarówno Niemcy jak i inne państwa. Nie chciały do tego wracać również elity litewskie, przeciwników nie brakowało również w Polsce. Nacjonalizm odgrywał w tym dużą rolę, przeważał pogląd, że Polska powinna sięgać jak najdalej na wschód, ale tak, by dało się zasymilować wszystkie mniejszości narodowe, które tam się znajdą. W wyniku bardzo specyficznego układu historycznego zamiast państwa federacyjnego otrzymaliśmy państwo z dużymi mniejszościami, w tym z dużą mniejszością ukraińską. W Paryżu nie ustalono granic wschodnich, musieliśmy je wywalczyć sami, także w czasie wojny polsko-bolszewickiej. Polska ustaliła granice dopiero w Traktacie ryskim w 1921 r. Okazało się, że mniejszości nie dało się zasymilować, że np. Ukraińcy byli dużo dojrzalszą mniejszością niż zakładali endecy. W takim kształcie w Traktacie ryskim można się wręcz doszukiwać praprzyczyn rzezi na Wołyniu. Później już tylko narastał bunt mniejszości przeciwko pewnymi typowi polskiej polityki i poczucie, że Polska zdradziła. Polska dla ludzi na wschodzie to był Piłsudski a nie Dmowski i państwo narodowe. Uważali, że powstaną niezależne państwa, które zawrą między sobą federację – podkreślał gość Polskiego Radia 24.

Więcej w zapisie audycji.

Rozmawiał Piotr Pogorzelski

PR24/ka

____________________ 

Data emisji: 11.11.2018

Godzina emisji: 08:35

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Wolność po 123 latach

Ostatnia aktualizacja: 11.11.2018 06:00
– 10 i 11 listopada powiały nad Warszawą sztandary polskie. Kto owych dni nie przeżył w stolicy, ten nie wie, co oznacza radosny szał zwycięstwa i wolności upojonego narodu – wspominał Kajetan Morawski, uczestnik wydarzeń z 1918 roku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

75. rocznica rzezi wołyńskiej. Krzesimir Dębski: to nie były symetryczne walki

Ostatnia aktualizacja: 07.07.2018 17:30
11 lipca 1943 roku na Wołyniu rozpoczęła się masowa akcja wymierzona w ludność polską przeprowadzona przez Ukraińską Powstańczą Armię (UPA) nazwana ze względu na swój brutalny przebieg rzezią wołyńską. Rodzina kompozytora Krzesimira Dębskiego była jedną z wielu, które ucierpiały w wyniku tych wydarzeń. Artysta był gościem Polskiego Radia 24.
rozwiń zwiń